Емайл: bobomatovu@rferl.org
Сешанба куни Россияда полиция куни нишонланмоқда. 2011 йилда Россия милицияси ўз номини ўзгартириб, полицияга айланган эди. Шаклан ўзгарган бу идора ўтган йиллар давомида мазмунан ўзгара олдими? Озодлик мухбири бу савол билан Москва кўчаларида меҳмонларга мурожаат қилди.
Россия Федерал миграция хизмати 2016 йилдан бошлаб мамлакатга кириб келаётган ҳар бир муҳожирдан чегарада бармоқ изларини олиш тартибини жорий қилади. ФМС расмийлари мазкур чора Россияга кириши тақиқланганидан кейин паспортидаги исми-шарифини алмаштириб кираётган муҳожирларга қарши кўрилаётганини айтишмоқда.
5 ноябрь куни рус миллатчилари ўтказган юриш¸ кузатувчиларга кўра¸ кейинги йилларда кўрилган энг кам сонли тадбир бўлди. Унда 5000 га яқин одам қатнашиши режалангани ҳолда¸ юришга чиққан миллатчилар сони кўпи билан 600 нафарни ташкил этди. Бу галги юриш қатнашчиларининг Путин ва диктатурага қарши шиорлар ҳам кўтаргани кузатилди.
Россиянинг “Пулково” аэропорти полицияси Ўзбекистонга учаётган меҳнат муҳожирларидан меҳнат дафтарчалари ва рус тилини билиш тўғрисидаги сертификатни талаб қилмоқда. Озодликка бу ҳақда хабар қилган бир гуруҳ ўзбекистонлик полициячилар талаб қилинган ҳужжатларни тақдим эта олмаганларни рублда 5 минггача жаримага тортаётганини гапириб берди.
2 ноябр куни эрталаб Россиянинг Домодедово аэропортида Туркияга чиқиб кетаётган 24 ёшли ўзбекистонлик Раҳматуллоҳ Абдусатторов ҳибсга олинди. Траспорт прокуратураси Москва метросида пайвандчи бўлиб ишлаб келган Раҳматуллоҳ Ўзбекистон ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан халқаро қидирувга берилгани сабабли Россия Чегара хизмати ходимлари томонидан тўхтатилганини айтди. Муҳожирнинг ўзи эса унга қўйилган айбловларни рад этди.
Сурияда бошланиб кетган Путин ҳукуматининг ҳарбий ҳаракатлари мамлакатни “янги Афғонистон” га айлантириши мумкинлиги аҳолини чўчитмоқда. Россияликлар "бу уруш бошқа муаммоларни ҳам келтириб чиқариши мумкин, деб ҳисоблайди", демоқда ижтимоий сўров натижаларини эълон қилган “Левада” маркази социологлари.
28 октябрь тунда Тула вилоятининг Узловая шаҳридаги асосий қавми ўзбек муҳожирлари бўлган намозхона номаълум кимсалар томонидан ёқиб юборилди. Яқин кунларда масжид сифатида қайддан ўтказилиши кутилган ибодатхона имоми бинонинг ичкаридан ёқиб юборилгани ва бунинг тасодифий ёнғин эмаслигини айтмоқда.
Жорий йилнинг 3 октябрида таниқли ҳуқуқ ҳимоячиси ва жамоатчилик фаоли Махсуд Абдужабборов Самарқанд милицияси талаби билан Санкт-Петербургда қўлга олинди. Ўзбекистонлик терговчилар Мақсудни “одам савдоси”да айблаб, халқаро қидирувга бергани маълум бўлди. Маҳбуснинг яқинлари бу айбловларни рад этиб, Абдужабборов ўзининг жамоатчилик фаолияти учун тақибга учраётганини гапиришмоқда. Қарийб бир ойдан буён экстрадиция сўрови остида тергов изоляторида қолаётган ўзбек муҳожири аллақачон сиёсий бошпана сўраб, Россия ҳукуматига мурожаат қилди.
25 октябр куни Россия Федерацияси ва Украина ўртасида авиақатнов тўхтатилди. Шу йилнинг сентябрида Украина ҳукумати рус авиаширкатларига қарши жорий этган санкцияларига жавобан Москва украин учоқларининг Россияга парвозларини чеклаб қўйди. Озодлик мухбири Москва – Киев йўналиши бўйлаб учаётган сўнгги рейслардан бирига чиқиб, икки давлат фуқароларининг муносабатини ўрганди.
Россия пойтахтида нолегал мигрантларга қарши олиб борилаётган махсус амалиётлар давомида бир неча минг киши полиция бўлимларида текширувлардан ўтказилди, юзлаб муҳожир маъмурий ва ҳатто жиноий жавобгарликка тортилди. Норасмий маълумотларга кўра, полиция, ФМС, автомобил назорати ва ФСБ ходимлари иштирокидаги рейдларга Москвада аёлларга нисбатан содир этилган қатор тажовузлар сабаб бўлган.
Квартирада 5 ва 1,5 ёшдаги икки қиз ва 3 ёшли ўғил бола бўлган. Хонада ухлаб ётган болаларни кўрган Бахтиёр уларни “тарбиялашга” ўтади ва ҳаммасини уйқудан турғизиб, “физзарядка” қилдиришга уринади. Девор олдига турғизиб қўйилган болалар айбланувчининг аҳволидан қўрқиб, йиғлашга тушади.
Россиянинг Ленинград вилояти Всеволожск шаҳрида 22 ёшли ўзбекистонлик муҳожир йигитнинг юраги Федерал миграция хизмати ходимлари олиб бораётган текширув пайтида ушлаб қолди. Бу йигитнинг отаси фарзандини зудлик билан шифохонага олиб борди, аммо қутқара олмади: ярим соатдан кейин Дилшод исмли ўзбекистонлик ёш муҳожир врачлар қўлида жон берди.
Москвада “махсус амалиёт” давомида террор ҳужумини уюштиришда гумон қилиниб, ушланганлар “Исломий давлат”нинг Суриядаги лагерида махсус тайёргарликдан ўтгани айтилмоқда. Ушланган 10 киши орасида Россия ва Ўзбекистонда тақиқланган “Ҳизб-ут Таҳрир” партиясининг марказий осиёлик аъзоси борлиги аниқланган. Журналистлар махфий хизматларнинг маълумотлари тезлик билан ўзгараётгани сабабларига қизиқмоқда.
Москванинг Пресненская туманидаги квартирада қўлга олинганларнинг уч нафари суриялик, қолганлари марказий-осиёлик муҳожирлар экани айтилди. Аксилтеррор миллий қўмита ходимлари ҳибсга олинганлар тротил эквивалентида 5 килограммлик бомбани мобил телефон ёрдамида метрополитен, аэропорт ёки одамлар гавжум бошқа жойларда портлатишни режалаштирганини иддао қилмоқда.
9 октябр куни марҳум мухолифатчи Борис Немцов 56га тўлар эди. Сана муносабати билан шу йил февральда Москвада отиб кетилган Немцов қабрига хотира ҳайкали ўрнатилди. Шу куни Швейцариянинг Базел шаҳрида Немцовнинг қизи ва яқинлари марҳум сиёсатчи хотирасига бағишлаб концерт ташкил қилди.
Москвадаги Қозон вокзалини граната билан портлатишга таҳдид қилганликда айбланаётган 37 яшар Ўзбекистон фуқароси ҳибсга олинди. Москва полициясига кўра¸ маст ҳолда қилинган бундай таҳдид учун меҳнат муҳожири жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин.
Россия Федерация кенгаши спикери Валентина Матвиенко меҳнат муҳожирларига берилаётган патентлар нархини пастлатишни ҳамда муҳожирларнинг рус тилини билишига оид талабларни юмшатишни таклиф қилди.
Кобул “Исломий давлат”га қарши курашда Россия ёрдамига муҳтож. Афғонистон биринчи вице-президенти ўзбек генерали Абдул Рашид Дўстум Чеченистон раҳбари Рамзан Қодиров билан Грознийдаги учрашувда шундай баёнот берди. Россия Ташқи ишлар вазирлиги бундай ёрдам етказилиши мумкинлигини тасдиқламоқда.
“Левада-Марказ” ижтимоий сўров маркази душанба куни очиқлаган янги социлогик тадқиқотлар Россия ва Украина муносабатларига бағишланди. Сўров натижаларина кўра, Россияда “руслар ва украинлар мутлақо бегона халқ” деб фикрловчилар сони ошган. Айни пайтда, спиртли ичимлик чекловини маъқуллаб чиққан русларнинг “Сурия масаласига” қизиқиши ортаётгани маълум бўлди.
Ҳаж сафаридан Россияга қайтган бир гуруҳ мусулмон Москвада ҳибсга олинди. Останкино полиция бўлимига олиб келинган муҳожирларнинг аксари Россия фуқароси бўлишига қарамай, бир неча соатлик текширувдан сўнг қўйиб юборилди. Полициянинг бундай таҳқиромуз ҳаракатига бирор изоҳ берилмагани маҳаллий мусулмонлар норозилигига сабаб бўлмоқда.
Давомини ўқинг
