БМТ: Яқин Шарқда можаронинг ечими — музокаралар
БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш Яқин Шарқ минтақасидаги кескинликни дипломатия орқали пасайтириш учун турли томонлар билан алоқа қилмоқда.
Бу ҳақда 4 март куни Нью-Йоркда ўтган матбуот брифингида БМТ Бош котибининг матбуот котиби Стефан Дюжаррик маълум қилди. Унинг айтишича, БМТ можароларни ҳал қилишнинг ягона йўли дипломатик музокаралар деб ҳисоблайди:
«Биз ҳали ҳам музокаралар ҳозирги можарони ҳал қилиш йўли, деб ҳисоблаймиз. Биз ҳарбий риториканинг кучайганини кўряпмиз. Биз ҳарбий фаолликнинг ортиб бораётганини кўряпмиз. Биз бу можаронинг бошқа ҳудудларга кенгайиб бораётганини кўряпмиз. БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш дипломатияни илгари суриш, музокараларга қайтиш, халқаро ҳуқуққа ҳурмат қилиш ва етарлича давлатларни шу йўналишда ҳаракат қилишга кўндириш учун ҳаракат қилишда давом этади”.
Эрон томони маълум қилишича, шанба кундан бери мамлакатда АҚШ–Исроил зарбалари натижасида 1045 киши ҳалок бўлган.
Бу рақам шанба куни эрталаб Теҳрон ва Эроннинг яна бир нечта шаҳарларига қарши бошланган АҚШ–Исроил қўшма ҳужумларидан кейинги қурбонларга оид рақамлар сифатида қайд этилди. Шанба ҳужумлар натижасида Эроннинг Олий раҳбари Али Хоманаий, унинг оила аъзолари, юқори лавозимли ҳарбий қўмондонлар ва кўплаб тинч аҳоли ҳалок бўлган.
Шундан бери Эрон жавоб сифатида Исроил ва минтақадаги АҚШ объектларини нишонга олган бир нечта ракета ва дрон ҳужумлари тўлқинларини амалга оширди.
Хегсет: АҚШ қанча керак бўлса, шунча жанг қилади
4 март куни АҚШ мудофаа вазири Пит Хегсет Америка Қўшма Штатлари Эронга қарши урушда ғалаба қозонаётганини ва АҚШ ҳарбийлари қанча керак бўлса шунча вақт жанг қила олишини айтди:
«Эрон узоқ бардош бера олмайди. Биз ҳаракатлардаги кучлилик, ҳужум ва мудофаа имкониятларимиз орқали бу жангнинг руҳи ва суръатини белгилашни таъминлаймиз. Шунинг учун биз имкониятларимиз чеклангандай қилиб кўрсатишга уринадиган турли хабарлар ва тахминлар ҳақиқатга тўғри келмайди. Бу ердаги ягона чеклов — президент Трампнинг Америка халқи манфаати йўлида муайян натижаларга эришиш истагидир. Шунинг учун биз тўрт ҳафта дейишимиз мумкин, аммо у олти ҳам бўлиши мумкин, саккиз ҳам, ҳатто уч ҳафта ҳам бўлиши мумкин. Асосийси — суръат ва темпни биз белгилаймиз. Душман мувозанатдан чиқарилган, ва биз уни шундай ҳолатда сақлаб қоламиз. Уларнинг отиш имконияти билан бизнинг мудофаа имкониятларимиз ўртасидаги фарқ ҳар куни янада катталашмоқда. Бизнинг мудофаамиз яхшиланмоқда, уларнинг ҳужум қобилияти эса камаймоқда. Биз ўн минглаб захираси бор ўқ-дориларга ўтмоқдамиз ва уларни чекланмаган миқдорда ишлатиш имкониятига эгамиз, ҳозирги масофадан зарба берувчи қуроллардан ҳам каттароқ таъсир билан. Шунинг учун “тезлик оширилмоқда” деганимизда, ҳақиқатан ҳам суръат оширилмоқда ва у юқори даражада қолади».
Хитой Яқин Шарқдаги кескинликдан хавотир билдирди
Хитой Яқин Шарқдаги кескинликдан хавотир билдирмоқда ва бу борада воситачилик саъй-ҳаракатларини кучайтирмоқда, деди 5 март куни Пекинда Хитой Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Мао Нин.
«Можаронинг чўзилиб кетиши ва кескинликнинг кучайиши ҳеч қайси томон манфаатига тўғри келмайди. Хитой уруш ва куч ишлатиш муаммони тубдан ҳал қила олмайди, деб ҳисоблайди; тўғри йўл — мулоқот ва музокаралардир. Биз қарама-қаршиликлар ва келишмовчиликларни сиёсий ва дипломатик воситалар орқали ҳал қилиш тамойилига амал қилишимиз керак. Хитой алоқаларни давом эттиради, воситачилик ҳаракатларини кучайтиради ва барча тегишли томонлар, жумладан можарога жалб этилганлар билан ҳам келишувга эришишга ҳаракат қилади», — деди Мао.
Пекинда ўтган навбатдаги матбуот брифингида сўзлаган Мао, Хитой Яқин Шарқ бўйича махсус вакили Чжай Цзюнни яқин вақт ичида минтақага юбориб, кескинликни пасайтиришга ёрдам беради, деди.
АҚШ–Эрон уруши олтинчи кунига кирган бир пайтда, можаро Форс кўрфази давлатларидан ташқарига — Осиёгача кенгайди, бу эса жаҳон бозорларини издан чиқарди ва Яқин Шарқда қолиб кетган минглаб сайёҳлар ҳамда маҳаллий аҳолини минтақадан чиқиб кетишга уринишга мажбур қилди.
Исроил–Ҳизбуллоҳ жанглари: Ливан янги фронтга айланди
АҚШ ва Исроил Эронга ҳужум қилганидан бери минтақани қамраб олган урушда Ливан ҳам янги фронтга айланди.
5 март куни Исроил Мудофаа кучлари Ливандаги Ҳизбуллоҳ қўмондонлик марказларига ҳаво зарбалари берилганини маълум қилди.
Шунингдек, шу куни эрталабдан Исроил қўшинлари ва артиллерияси Ливан билан чегара яқинида жойлашишда давом этди.
2 мартдан бери Исроил–Ливан чегарасидаги ҳудудда жанглар кескин кучайди, душанба куни Ливаннинг Ҳизбуллоҳ гуруҳи Исроилга дронлар ва ракеталар учирди. Исроил эса Ливан бўйлаб бир неча бор ҳаво зарбалари берди ва жанубга қўшин киритди.
Чоршанба куни Исроил Ливан жанубидаги катта ҳудуд аҳолисини зудлик билан кетишга чақирди ва Эрон қўллаб-қувватлаётган ливанлик Ҳизбуллоҳ гуруҳи билан тўлиқ жанглар бошланганининг учинчи кунида уларга Литани дарёсининг шимолига кўчишни буюрди.
Минглаб ливанликлар аллақачон Бейрутнинг Ҳизбуллоҳ назоратидаги жанубий чекка ҳудудларидан ва мамлакат жанубидан — 2024 йилги урушнинг асосий зарбасини қабул қилган ҳудудлардан — уйларини тарк этган.
БМТ маълумотига кўра, қарийб 60 минг киши жанглар сабаб қочиб кетган.
Исроил армияси матбуот котиби Ливан жанубидаги аҳоли эвакуация қилиниши керак бўлган ҳудуд харитасини эълон қилди; бу ҳудуд Ливан ҳудудининг тахминан 8 фоизини ташкил қилади.