Трамп: Эрон билан музокаралар қайта бошланиши мумкин
Оммавий ахборот воситаларининг хабар беришича, АҚШ Президенти Дональд Трамп 14 апрел куни Эрон билан музокаралар яқин икки кун ичида қайта бошланиши мумкинлигини айтди.
Ўтган дам олиш кунларидаги музокаралар муваффақиятсиз якунлангани Вашингтонни Эрон портларига блокада жорий қилишга мажбур қилган эди.
"Яқин икки кун ичида нимадир содир бўлиши мумкин ва биз Покистонга боришга кўпроқ мойилмиз", — деган Трамп New York Post мухбирига.
"Бунинг эҳтимоли юқори, биласизми нима учун? Чунки фельдмаршал ажойиб ишни амалга оширмоқда", — деди Трамп Покистон армияси штаб бошлиғи, фельдмаршал генерал Осим Мунирга ишора қилиб.
Мунир шанба куни АҚШ ва Эрон вакиллари ўртасида бўлиб ўтган олдинги музокараларда иштирок этган эди.
The New York Times газетасининг душанба кунги хабарига кўра, Вашингтон Эроннинг ядровий фаолиятини 20 йилга тўхтатиб туришни таклиф қилган. Эрон эса, ўз навбатида, шанба куни Покистонда тўхтаб қолган музокаралар давомида ўз ядровий дастурини 5 йилгача муддатга тўхтатиб туриш таклифи билан жавоб қайтарган.
Газета музокаралардан хабардор манбаларга таяниб ёзишича, Вашингтон Эроннинг уранни бойитишига доимий тақиқ қўйишга интилмаяпти.
Ушбу муроса Теҳронга "Ядро қуролини тарқатмаслик тўғрисида"ги шартномага мувофиқ ядро ёқилғиси ишлаб чиқариш ҳуқуқидан бутунлай воз кечмаганини даъво қилиш имконини беради.
Хабарда айтилишича, музокараларда кўрилаётган бошқа муҳим масалалар қаторига Ҳормуз бўғозида кемаларнинг эркин ҳаракатланишини тиклаш ҳамда Эроннинг ҲАМАС ва "Ҳизбуллоҳ" каби прокси гуруҳларни қўллаб-қувватлашини тўхтатиш киради.
"Ҳизбуллоҳ" ҳам жангари гуруҳ, ҳам Ливан жанубининг катта қисмини назорат қилувчи сиёсий партиядир. Қўшма Штатлар уни террорчилик ташкилоти деб ҳисоблайди, Европа Иттифоқи эса фақат унинг қуролли қанотини "қора рўйхат"га киритган.
МАГАТЭ Бош директори: Эрон кенг кўламли ядровий дастурга эга
Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (МАГАТЭ) Бош директори Рафаэль Гросси 15 апрель куни Эрон АҚШ билан бўладиган ҳар қандай келишув доирасида уранни бойитиш бўйича амал қилиши керак бўлган мораторий (вақтинчалик тақиқ) муддати бўйича якуний қарор сиёсий иродага боғлиқ бўлишини айтди.
Сеулдаги матбуот анжуманида сўзлаган Гросси, Теҳрон ўзаро ишончни мустаҳкамлаш чораси сифатида маълум бир муросага рози бўлиши мумкинлигини қайд этди.
Ушбу баёнотлар ўтган дам олиш кунлари АҚШ ва Эрон расмийлари ўртасида Эрон ядровий муаммоси билан боғлиқ кескинликка чек қўйишга қаратилган музокаралар якунидан сўнг янгради.
Музокаралар келишувсиз тугаган бўлиб, асосий ихтилофлар Эроннинг уранни бойитишни тўхтатиб туриш муддати билан боғлиқлиги айтилмоқда.
Ғарб давлатларининг таъкидлашича, бу жараёндан ядро қуролини ишлаб чиқаришда фойдаланиш мумкин.
Эрон ҳар қандай эҳтимолий келишувнинг бир қисми сифатида халқаро санкцияларнинг бекор қилинишини талаб қилмоқда.
- Эрон уранни бойитиш жараёнини мукаммал эгаллаган — бу аниқ. Шундай экан, улар ишончни мустаҳкамловчи муқобил сифатида бундай йўлни танлайдими-йўқми, бу албатта уларнинг ўзига боғлиқ. Бу, шубҳасиз, эҳтимолдан холи эмас, лекин буни амалга оширишнинг кўплаб усуллари бор ва биз бу қандай қилинишини кўришимиз керак бўлади. Эрон жуда амбицияли ва кенг кўламли ядровий дастурга эга. Шунинг учун буларнинг барчаси МАГАТЭ инспекторлари иштирокини талаб қилади. Акс ҳолда, сизда келишув бўлмайди, балки келишув иллюзияси бўлади. Шу сабабли, томонлар келишувга эришган тақдирда, ушбу келишувнинг ажралмас хавфсизлик кафолати ва текширув қисмини таъминлаш учун бизнинг хизматимиз керак бўлишига ва бизга мурожаат қилинишига ишончим комил", деди Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (МАГАТЭ) Бош директори Рафаэль Гросси.
Туркия: мактабга ҳужумда 16 киши жароҳатланди
Туркиянинг Шанлиурфа вилоятида собиқ ўқувчи ўзи ўқиган мактабга қуролли ҳужум уюштирди. Расмийларнинг маълум қилишича, ҳужум натижасида 16 киши, жумладан, ўқувчилар яраланган, ҳужумчи эса ўзини ўлдирган.
Шанлиурфа вилояти губернатори Ҳасан Шилдақнинг журналистларга айтишича, ўқувчилар эвакуация қилинган, мактабга махсус хавфсизлик кучлари сафарбар этилган.
Шилдақнинг билдиришича¸ ҳужумчи 2007 йилда туғилган ўсмир.
- Эрталаб соат 9:30 атрофида 2007 йилда туғилган шахс мактабга ов милтиғи билан кириб, тартибсиз равишда ўт очган. Афсуски, бунинг натижасида 16 киши жароҳатланди: уларнинг тўрт нафари ўқитувчи, 10 нафари ўқувчи, бир полиция ходими ва бир ошхона ишчиси. Ҳужумчи мактаб ичида полиция томонидан қуршовга олингач, ўзини отиб ўлдирди ва ўлик ҳолда қўлга олинди,” деди Шанлиурфа вилояти ҳокими Ҳасан Шилдақ.
Покистон, Миср ва Туркия вакиллари 21 апрель куни амалдаги ўт очишни тўхтатиш муддати тугашидан олдин АҚШ ва Эрон ўртасидаги музокараларни қайта тиклаш устида ишламоқда.
Душанба куни маҳаллий ОАВ АҚШ расмийлари ва минтақавий манбаларга таяниб хабар беришича, Вашингтон ҳам, Теҳрон ҳам можарони тугатиш бўйича келишувга эришиш имкони борлиги ҳақида ишора қилмоқда.
«Биз боши берк кўчага кириб қолганимиз йўқ. Эшиклар ҳали ёпилмаган. Иккала томон ҳам савдолашмоқда. Бу худди бозорга ўхшайди», — деди АҚШнинг Axios онлайн нашрига берган интервьюсида минтақавий манба.
Манбаларга кўра, Туркия ва Миср ташқи ишлар вазирлари Покистондаги ҳамкасблари билан алоҳида телефон орқали мулоқот қилганлар. Шундан сўнг иккала вазир Оқ уй вакили Стив Уиткофф ва Эрон Ташқи ишлар вазири Сайид Аббос Арақчи билан гаплашган.
АҚШ расмийсининг таъкидлашича, агар Эрон кўпроқ мослашувчанлик кўрсатса ва Исломободда муҳокама қилинган асосларни қабул қилса, келишувга эришиш мумкин.
Ҳозирги эътибор яқин кунларда бўлиб ўтадиган навбатдаги музокаралар раундигача қолган келишмовчиликларни камайтиришга қаратилган.
Покистон Бош вазири Шаҳбоз Шариф душанба куни АҚШ ва Эрон ўртасидаги ўт очишни тўхтатиш келишуви ўз кучида қолаётганини айтиб, Покистон мулоқотга кўмаклашиш ва минтақада барқарор тинчликни тарғиб қилишда давом этишини қўшимча қилди.