Трамп НАТОни "ёнида турмаганликда" айблади
АҚШ президенти Доналд Трамп чоршанба куни (8 апрель) Truth Social тармоғидаги постида катта ҳарфлар билан ёзиб НАТОни танқид қилди.
“НАТО БИЗГА КЕРАК БЎЛГАН ПАЙТДА ЁНИМИЗДА ЙЎҚ ЭДИ, ЯНА КЕРАК БЎЛГАНДА ЁНИМИЗДА БЎЛМАЙДИ. ГРЕНЛАНДИЯНИ ЭСЛАЙЛИК - БУ КАТТА, ЁМОН БОШҚАРИЛАЁТГАН МУЗ ПАРЧАСИ”, — деди Трамп.
Трамп шунингдек, чоршанба куни НАТО бош котиби Марк Рютте билан ёпиқ учрашувда ҳам альянсдан норозилигини билдирган. Бу пайтда ҳарбий иттифоқ доирасидаги муносабатлар Эрон билан боғлиқ уруш сабаб инқироз нуқтасига етгани айтилмоқда.
Рютте эса CNN телеканалидаги “The Lead with Jake Tapper” дастурида чиқиш қилиб, Трампнинг позициясини тушуниш мумкинлигини билдирди:
“У кўплаб НАТО иттифоқчиларидан аниқ ранжиган, ва мен унинг нуқтаи назарини тушунаман. Бу жуда очиқ ва самимий мулоқот бўлди, бироқ икки яхши дўст ўртасидаги суҳбат эди”, — деди у Оқ уйда икки соатдан ортиқ давом этган учрашувдан сўнг.
Рютте Оқ уй матбуот котиби Каролин Левитт Трампнинг Эрон билан боғлиқ уруш ҳақидаги сўзларини келтирганидан бир неча соат ўтиб гапирди. Унга кўра, Трамп НАТО ҳақида, “улар синовдан ўтди ва муваффақиятсизликка учради”, деган.
Айрим НАТО давлатлари АҚШнинг Эронга қарши ҳарбий кампаниясини қўллаб-қувватлашдан бош тортган. Улар АҚШ ҳарбий самолётларига ўз ҳаво ҳудудидан фойдаланишга рухсат бермаган ёки энергия танкерлари учун Ҳормуз бўғозини очишда ёрдам бериш мақсадида денгиз кучларини юборишдан воз кечган.
Қайси давлатлар экани аниқ айтилмаган бўлса-да, Рютте “айрим” НАТО давлатлари ўз мажбуриятларини бажармаганини тан олди. Шу билан бирга, у “европаликларнинг катта қисми” ёрдам берганини ҳам таъкидлади.
Оқ уй эса музокаралар тафсилотларини ошкор қилмади.
Трамп келишув бажарилмаса, Эронга янада кучли зарбалар билан таҳдид қилди
АҚШ президенти Donald Trump Америка қуролли кучлари Эрон билан эришилган келишув тўлиқ бажарилмагунча Яқин Шарқда қолишини билдирди.
У Truth Social ижтимоий тармоғида шундай ёзди:
“Барча АҚШ кемалари, самолётлари ва ҳарбий хизматчилари, шунингдек қўшимча қурол-яроғ, ўқ-дорилар ва аллақачон анча заифлашган душманни йўқ қилиш учун зарур бўлган барча воситалар Эрон ҳудудида ва унинг атрофида қолади. Бу ҳолат эришилган ҲАҚИҚИЙ КЕЛИШУВ тўлиқ бажарилмагунча давом этади.”
Трампнинг таъкидлашича, агар “қандайдир сабаб билан” келишув бажарилмаса — у бундай ҳолатни “жуда кам эҳтимолли” деб атади — унда “ҳар қачонгидан ҳам кенгроқ ва кучлироқ ўқ отиш бошланади”.
Эрон билан уруш тўхтатилганига қарамай, Ҳормуз бўғозида кемалар ҳаракати озлигича қолмоқда
Эрон билан боғлиқ АҚШ–Исроил урушида ўт очишни тўхтатиш эълон қилинганига қарамай, Ҳормуз бўғози орқали кемалар ҳаракати деярли ўзгармаган. Бу ҳақда кемалар ҳаракатини кузатувчи MarineTraffic маълумотларига таяниб, пайшанба куни (9 апрель) хабар берилди.
АҚШ президенти Donald Trump 7 апрель куни кечқурун Truth Social тармоғида ўт очишни тўхтатиш ҳақида эълон қилди. Бу баёнот Эронга бўғозни қайта очиш бўйича берилган муддат тугашига икки соатдан кам вақт қолганда айтилган.
АҚШ ва Исроил 28 февраль куни Эронга қарши ҳарбий амалиёт бошлаган эди. Эрон эса жавобан Исроил ва Форс кўрфази ҳудудидаги АҚШ манзилларига зарбалар берди ҳамда Ҳормуз бўғози орқали денгиз қатновини чеклади.
Маълумотларга кўра, дунёдаги нефть ва газнинг тахминан бешдан бири, шунингдек бошқа юклар ҳам айнан шу сув йўли орқали ташилади.
Исроил зарбаларидан сўнг Эрон музокараларни “асоссиз” деб атади
Исроил чоршанба куни (8 апрель) Ливанга ҳозиргача энг кучли зарбаларини берди.
Ливан фуқаролик мудофаа хизмати маълумотига кўра, 250 нафардан ортиқ одам ҳалок бўлган, уларнинг аксари Бейрутда.
Аҳоли айтишича, айрим зарбалар одатдагидек фуқароларни эвакуация қилиш бўйича олдиндан огоҳлантиришларсиз амалга оширилган.
Исроил бош вазири Бенямин Нетаняҳу Эронга қарши ҳужумлар қайта бошланиши мумкинлигини билдирди:
“Бизда яна бажарилиши керак бўлган мақсадлар бор — ва биз уларга келишув орқали ёки жангларни қайта бошлаш орқали эришамиз. Зарур бўлган ҳар қандай пайтда жангга қайтишга тайёрмиз. Қўлимиз қуролда.”
Бу кескинлашув АҚШ ва Эрон ўртасида икки ҳафталик ўт очишни тўхтатиш келишуви кучга кирган бир пайтда юз берди.
АҚШ президенти Доналд Трамп бу келишувни сешанба куни эълон қилган ва музокаралар шанба куни бошланиши кутилган эди.
Бироқ Эрон Исроил Ливандаги зарбаларни кучайтириш орқали келишувни аллақачон бузганини билдирди.
Шу сабабли, Теҳрон Вашингтон билан музокараларни бундай шароитда “асоссиз” деб баҳолади.
Исроил ва АҚШ эса келишув Ливанга тааллуқли эмаслигини таъкидламоқда.
АҚШ вице-президенти JD Vance музокараларда АҚШ делегациясига раҳбарлик қилади. Унинг айтишича, Эрон келишув шартларини нотўғри тушунган:
“Менимча, эронликлар ўт очишни тўхтатиш келишуви Ливанни ҳам ўз ичига олади деб ўйлашган. Аслида эса ундай эмас. Биз ҳеч қачон бундай ваъда бермаганмиз.”
Келишув атрофидаги ноаниқлик жаҳон бозорларига ҳам таъсир қилди — пайшанба куни нефть нархлари яна ошди.
Ҳормуз бўғози орқали қатнов эса рухсатномасиз кемалар учун ёпиқлигича қолмоқда. Ташувчилар эса ҳаракатни тиклашдан олдин янада аниқлик киритилишини кутаётганини билдирмоқда.
АҚШ ҳам, Эрон ҳам беш ҳафталик урушдан сўнг ўзини ғолиб деб эълон қилган. Бироқ улар ўртасидаги асосий ихтилофлар ҳали ҳал этилмаган ва бу ҳар қандай келишувнинг барқарорлигига шубҳа уйғотмоқда.